Bu yazının amacı Britanya’da doktora-sonrası araştırma konusunda önemli bir imkan olan Newton International Fellowship (NIF) hakkında detaylı bilgi ve deneyimleri paylaşmaktır. Ekim 2016’da Oxford Üniversitesi’nde başladığım NIF’in ilk yılına girerken NIF’e dair gelen soruları cevaplamanın başvurmayı düşünenlere detaylı bir fikir vereceğini umuyorum.

NIF, British Academy ve Royal Society tarafından verilen görece yeni bir post-doktora fellowship. British Academy sosyal bilimlerde, Royal Society ise fen bilimlerindeki başvuruları değerlendiriyor. Amacı dünyanın her yerindeki yeni doktora mezunu akademisyenlerin Britanya üniversitelerinde 2 sene araştırma yapmasını sağlamak. Bu açıdan oldukça rekabetçi ve prestijli bir program. Bu sadece başvuru sayısı ve prosedürleri ile sınırlı da değil. Örneğin Oxford Üniversitesi’nde akademik kadro dahilinde bir departmanda yer almanız sizi otomatik olarak Oxford Üniversitesi’nin kolejlerine üye yapmıyor. Oxford’a geldiğinizde kolejlerin açtığı junior research fellowship iş ilanlarına başvurup kabul edilenler koleje üye oluyorlar ve kolejlerin sunduğu imkanlardan yararlanabiliyor, bu açıdan Oxford Üniversitesi içinde de bir yarışmadan geçiyorsunuz. Bu iş ilanlarının şartları arasında British Academy gibi birkaç kurumun prestijli fellowshiplerine sahip olmak da var. Ben de bu sayede St Edmund Hall kolejinin kadrosuna dahil olabildim ve Oxford Üniversitesi’ni ve kolejlerini bu sayede gerçek anlamıyla deneyimleme imkanına sahip olabildim.

Her yıl yaklaşık 15–16 kişiye NIF çıkıyor ve yaklaşık bin başvuru olduğu belirtiliyor. 2016 yılı kazananları arasında Türkiye’den 2 kişinin yanı sıra Çin, Avustralya, Brezilya, Güney Afrika, Almanya, Fransa, Hollanda, Kanada, Hindistan gibi ülkelerden de gelenler vardı.

 

Başvuru süreci

NIF’in başvuru süreci biraz kapsamlı. Öncelikle Britanya’da bir üniversiteden kabul almanız gerekiyor. Her üniversitenin ve departmanın başvuru süreci farklı olabiliyor, bunu internet sayfalarında okumak gerekiyor. Benim şu an çalıştığım International Migration Institute hocalara doğrudan yazmak yerine merkezi maile başvuru yapılmasını istediği için araştırma önerimi ve niyetimi doğrudan IMI’nin kurumsal mailine gönderdim. Bir süre sonra enstitüden başvurumun kabul edildiğine dair mail geldi ve bana bir mentör atandı. Bundan sonra başvuruyu mentörle muhatap olup hazırladım.

Enstitünün onayının ardından departmanın-fakültenin onayı gerekiyor. Bu da bir süre alıyor. Fakülte de onay verdikten sonra başvuru döneminde British Academy’nin sitesine (e-gap idi ama Ağustos 2017’de değişeceği belirtiliyor) birlikte başvuru yapılıyor. Siz kendi bilgilerinizi ve araştırma konunuzu ve bu konunun Britanya’ya ve Türkiye’ye yararlarını, amaçlarınızı vb anlatıyorsunuz (hepsi kısa açıklamalar), mentör hocanız da kendi kısmındaki bilgileri dolduruyor. Bunun ardından kabul edildiğiniz bölümün-fakültenin başı-dekanı sizi kabul ettiklerine dair onay mektubu yazıyor.

Bu süreç uzun zaman alabiliyor. Departman-fakülte sürekli toplanmayabiliyor, dekanın uygun vakti olmayabilir, o nedenle NIF’in sitesinde belirtilen başvuru tarihleri öncesinde bu süreci tamamlamakta fayda var. Bu da aylar öncesinde bu süreci başlatmayı zorunlu kılıyor.

Başvuru süreci de zaten başvuru metninin hazırlanması ve bu metnin kabul eden taraf tarafından incelenip kabul görmesi ile sürüyor, sonuçta siz bir araştırma projesi teklifinde bulunuyorsunuz ve sizi kabul eden kurum ve mentörle projeye dair ayrıntılı görüşmeler yapmanız gerekiyor, bir denetim-review süreci oluyor.

Ancak bununla da yeterli kalmıyor. Çeşitli referans mektupları da gerekiyor. Bunlardan 2’sini sizi kabul eden okuldaki mentör ve departmanın başı-dekan hazırlamak zorunda. Diğer 2’sini Türkiye’de çalıştığınız kurumdan bölüm başkanınız ve dekanınız yazmalı. Ayrıca İngiltere’de sizin kabul eden üniversitenin dışında, başka bir üniversiteden bir hoca da bağımsız hakem olarak sizin için referans yazmalı ve Türkiye’den de çalışmadığınız başka bir üniversiteden bir hoca referans yazmalı. Toplamda 6 referans belirtilen süre içinde başvuru sitesine yüklenmeli ve tahmin edersiniz ki tüm bunları takip etmek de efor istiyor. Özcesi bu kadar başvuru prosedürüne rağmen tüm dünyadan bini aşkın başvuru oluyor, başvuran herkes yalnızca bir üniversiteden kabul edilmekle kalmıyor, başka bir üniversiteden kendisini tanıyan bir hocadan da mektup alıyor ve bunlar arasında 15–16 kişi seçiliyor.

Ben tüm kabul işlerini başvuru sürecinden önce bitirmiştim, hatta başvuru metnini de hazırlamıştım, başvuru tarihlerinin ilk gününde metni mentöre göndermiştim. Başvurunun son tarihine kadar da hem metin üzerinde çalışmıştım hem de her bir referans mektubunu takip etmiştim.

 

Bütçe

NIF yılda 24 bin pound maaş ve 8 bin pound araştırma bütçesi sunuyor. 2 yıl sonunda 48 bin pound maaş ve 16 bin pound araştırma bütçesi, toplamda size 64 bin pound para ayırıyor. Bunun yarısı kadarını da sizi istihdam eden üniversiteye, akademik kadroya alınmanız ve masraflarınız için ödeniyor. Buna “overhead” deniyor. Toplam fellowship bu durumda 96 bin pounda ulaşıyor.

Size üniversite her ay 2 bin pound ödeme yapıyor. Bu İngiltere’de doktorayı yeni bitirmiş, İngiliz akademisyenlerle hemen hemen aynı ücret. Çeşitli iş ilanlarında benzeri pozisyonlar için 24 bin-30 bin pound arası yıllık maaş teklif edildiğini görebilirsiniz. Şayet sizi Türkiye gönderseydi, hem bu kadar ücret alamazdınız hem de 2 sene kalamazdınız. Bu açıdan NIF avantajlı.

2 bin pound ile yaşanır mı? Şayet bekarsanız ülkenin her yerinde yaşarsınız. Aile ile geliyorsanız, benim durumumda olduğunuz gibi küçük bir kızınız varsa durum değişebilir. Bu ücretle Oxford, Cambridge veya Londra’da yaşamak oldukça zor ama yaşanabiliyor, çünkü yaklaşık 1200–1300 poundu kiraya ve faturalara gidecek. Bu şehirlerde bekar olarak 600–800 pounda oda tutabilirsiniz. Diğer şehirlerde kiralar çok daha ucuz olduğu için (sanıırm 600–700 pound civarı) ailenizle de yaşar, para da biriktirirsiniz.

8 bin pound araştırma bütçesini harcadıkça alıyorsunuz. Alan çalışmalarından önce de bir kısmını talep edebilirsiniz. Üniversiteniz size bu konuda bilgi verir. Sosyal bilimler alanında, benim alan çalışmam konusunda bu para gayet yetti. Hem konferans katılımı masrafları için, hem Hollanda’da 20 gün alan çalışması, hem İngiltere’de alan çalışması hem de bazı çeviriler için sonuna kadar kullandım. Seneye Almanya’da alan çalışması, konferans katılımı ve İngiltere’de alan çalışması için de kullanacağım. Kalanı ile de araştırma projesi sonunda bir workshop yapmayı planlıyorum. Araştırma bütçesini başvuruyu hazırlarken ayrıntılı şekilde göstermelisiniz. 8 bin değil de 6 bin pound gösterirseniz o kadar yatırılıyor. Ama harcarken British Academy (BA) gayet esnek, 8 bin istediyseniz onun üzerinden hesap yapıyor, konferansa bu kadar demişsin ama harcamamışsın diye hesap sormuyor, oradan arta kalanı alan çalışmasına aktarabiliyorsun.

Ayrıca NIF dahilinde 2 bin poundluk taşınma masrafı da var. Uçak, vize, sağlık sigortası vb için kullanıyorsunuz.

 

Vize ve Ek Gelir İmkanı

NIF ile kabul edildiğinizde Tier 5 vizesiyle Britanya’ya geliyorsunuz. Bu vizenin şartlarını erkenden ve ayrıntılı şekilde okumanızı öneririm. Örneğin eş ve çocuk için 90 gün öncesinden belli bir miktar parayı hesabınıza koymanız gerekiyor, genelde ilk 1 ayki, maaş alana kadarki masraflar için. Sizin için gerekmiyor, çünkü üniversite size buna dair bir belge veriyor. 90 gün önemli, sonra eşiniz ve çocuğunuz sizinle gelememe sorunu yaşayabilir.

Yine sağlık sigortasını vize başvurusunda peşin ödüyorsunuz, o da yaklaşık kişi başı için 500 pound civarındaydı. Tüm aile fertleri için ödüyorsunuz. Britanya’ya vardığınızda sizin kişisel masraflarınız 2 bin pound dahilinde size geri ödeniyor ama aile bireyleri için ödenmiyor.

Tier 5’in tek sorunu Britanya’da kalıcı oturum için gereken 5 yıl ve vatandaşlık için gereken 6 sene şartı Tier 5 için geçerli değil, Tier 5 ile geçirdiğiniz 2 sene buna sayılmıyor. Şayet NIF’ten sonra İngiltere’de iş bulur, Tier 2’ye veya 1’e geçerseniz 5 yıllık süre başlıyor. Yani sizin için 7 sene oluyor. Vatandaşlık sizin için önemliyse bu bir sorun sayılabilir.

Tier 5 vizesinde iş tanımınız dahilinde haftada 20 saat çalışma hakkınız var. Departmanınızın onayı ile farklı projelerde çalışabilir veya danışmanlık yapabilirsiniz. Genelde bu tür taleplerde olumsuz cevap verileceğini sanmıyorum, ben olumlu cevaplar aldım. Bir başka olumlu özellik ise eşinize de 20 saat çalışma hakkı verilmesi, dependant vizesi olsa da haftada 20 saat çalışma hakkı var. Bu hem ek gelir anlamına gelir hem de ileride Britanya’da kalıcı olmak isterseniz, siz iş bulamasanız dahi eşiniz iş bulursa, dependent vizesinden çıkabilir ve sizin kalmanızı mümkün kılabilir.

Oxford’da NIF ve diğer benzeri programlarla gelenlerin katıldığı bir toplantıda danışmanlık veya bağımsız işlerle yüksek gelirler elde eden arkadaşlarla tanışmıştım, o nedenle 2 bin pound çok önemli olmayabiliyor. Sizin çalışma alanınızın bu konuda sunduğu imkanları düşünmeniz iyi olur. Üniversiteye geldiğinizde Staff Immigration Team size haklarınızı ve sorumluluklarınızı ayrıca anlatacak, bu etkinlikleri kaçırmayın.

Yine polis kaydınız, aile sağlık merkezi kaydınız önemli. Kiralık ev konusunda gideceğiniz şehirde Türkiye’den göçmenlerle iletişim kurarsanız herkes yardımcı olur.

Tier 5 ile yılda 180 günden fazla Britanya dışında kalamazsınız. Şayet kalıcı oturum izni ve vatandaşlık hedefiniz varsa bir yıl içinde Britanya dışında kalacağınız süre sınırı daha da düşük. Kalıcı oturum başvurusunda Britanya dışında geçirdiğiniz süreyi bir liste halinde sunmanız isteniyor. Bu nedenle geldiğiniz günden itibaren Britanya dışına çıktığınız her süreyi, gittiğiniz yeri vb tek tek bir liste halinde not etmenizde fayda var. 5–6 yıl sonra bulmanız zor olabilir, eksik olursa red alabilirsiniz. Bu tür uzun vadeli hedefleriniz varsa bir göçmen avukatıyla, üniversiteni göçmen biriyle görüşmeniz faydalı olacaktır.

 

Haklar-İmkanlar

NIF ile prestijli bir programla Britanya akademisine dahil olmanız tabii ki büyük bir imkan. NIF bittiğinde British Academy’nin veya başka external funders denilen kuruluşların programlarına başvurabilirsiniz. 2 yılın sonunda başvurabileceğiniz 3 yıllık veya 5 yıllık fellowshipler var. Zaten Oxford Üniversitesi özgülünde kadrolu hoca bulmak pek mümkün değil, hemen herkes, profesörler dahi dış destek sağladıkları fellowship veya projelerle Oxford’daki akademik hayatlarını sürdürüyorlar. Bu da strese ve bol rekabete neden oluyor.

Ancak yeni fellowship başvurusu için gitmek istediğiniz üniversiteden onay-destek almanız gerekli. Aynı üniversitede kalmak için de bu geçerli. Mesela Oxford’da benim bağlı olduğum fakülte duyuru yapıyor ve bu sene 2 kişiyi bu fellowship için önereceğim diyor, mevcut sözleşmesi sona eren, ilgi duyan, başvuru hakkına sahip olan hocalar başvuruyor ve 2’si seçiliyor, bu genellikle başvuru sürecinden önce netleştiği için seçilmezseniz başka bir üniversite ile anlaşmaya çalışabilirsiniz. Genelde Oxford Üniversitesi bir kişiyi aday gösterdiğinde programı hazırlayan kurum reddetmiyor. Bu nedenle iç rekabetten geçmeniz önemli.

NIF ile gittiğiniz üniversitenin resmi kadrolu çalışanı olmuyorsunuz, özel bir sözleşme imzalamıyorsunuz, tüm belgeleri size British Academy hazırlayıp veriyor. Resmi olarak “visiting researcher” olarak kayıtlı oluyorsunuz ama 2 yıl misafirlik olmayacağı için size ara bir konum sunuluyor.

Aslında fakültenizin ve enstitünüzün akademik kadrosundasınız, eşit haklara ve sorumluluklara sahipsiniz. İnternet sitesindeki konumunuz, özel odanız, bölüm toplantılarına katılımınız ve diğer sorumluluklarda siz diğer akademik kadroyla eşitsiniz. Misafir araştırmacılar genellikle kısa dönemli geliyorlar ve bu tür hakları olmuyor. Zaten büyük ihtimalle diğer iş arkadaşlarınız da benzeri programlar sayesinde Oxford’da çalışıyordur.

Bu ara konumun tek olumsuz yanı üniversitenin sunduğu kreş, okul, otopark vb imkanlarından yararlanamamanız. Ancak çözüm bulmak mümkün olabiliyor. Kolejin akademik kadrosuna girdikten sonra tüm bu imkanlara ulaşma imkanım oldu. İK çalışanları genelde “hakkın yok” deyip geçiştiriyor, araştırmakta, ısrar etmekte fayda var.

NIF çeşitli etkinliklerle sizin kişisel ve mesleki gelişiminize de katkı sunuyor. Bunları takip etmenizi öneririm. Hem diğer NIF’lerle tanışıp network yapmanız mümkün olabiliyor hem de haklarınızı, imkanlarınızı öğreniyorsunuz.

British Academy NIF ile gelenleri araştırma sonuçlarını kitap olarak yayınlama konusunda teşvik ediyor ve beklentilerini bahsettiğim etkinliklerle anlatıyor. Yılda 2 kez NIF üyelerine özel kitap teklifi çağrısı oluyor. 1 veya 2 chapter hazırlıyorsunuz, kitabın genel yapısını anlatıyorsunuz ve 2 referans mektubu ve CV ile başvuruyorsunuz. Kitabı bitirmeyi tahmin ettiğiniz süreyi de söylüyorsunuz. Bunun en güzel yönü British Academy’nin kitaplarını Oxford Üniversitesi Yayınlarından (OÜY-OUP) basıyor olması. OÜY sizin kitabınızın tanıtımını da yapıyor. Genç akademisyenler için büyük bir imkan, genç yaşta doktora ve doktora sonrası araştırmasını birleştirip bir kitap halinde prestijli bir yayınevinden çıkarmak oldukça değerli.

O nedenle geldiğinizde ilk yıl içinde 1 veya 2 chapter hazırlamayı hedeflemenizde yarar var. Bir diğer güzel imkan ise NIF bittikten sonra da hayatınız boyunca yeni kitap tekliflerinizi British Academy’e sunma hakkına sahip oluyorsunuz. Ayrıca kitap editörü olarak makale toplayıp yine BA’ya başvurabilirsiniz. NIF süresince en fazla 2 kitap teklifinde bulunabilirsiniz.

Kitap teklifini yaptıktan sonra BA sizi reddedebilir, düzeltip yeniden başvurmanızı isteyebilir veya kabul edebilir. Kabul ettiğinde sizle sözleşme imzalanıyor, tahmini bir bitiş tarihi belirleniyor, ardından da kitabın basım hazırlıkları süreci başlıyor. Sözleşmenin ardından yayıncılık konusunda ve alanınızda deneyimli bir hocay mentör olarak atıyorlar ve siz kitap bitene kadar kendisiyle iletişim halinde kitabınızı yazıyorsunuz. Bu da oldukça değerli bir imkan.

Tabii ki NIF ile gelip Britanya’da veya başka bir ülkede yeni bir akademik pozisyon için başvurabilirsiniz. İlk yılından itibaren iş başvurularında bulunanlar var. Kadrolu iş bulan çok sayıda eski NIF ile de tanışma imkanım oldu. Bu program Britanya’nın kapılarını açıyor, burada kalıcı olmak da mümkün, geri dönülse de daha iyi şartlarda dönme imkanı sunuyor.

NIF programındayken British Academy’nin çeşitli proje çağrılarına başvurma hakkınız da olabiliyor. Proje başvuru çağrılarında size özel bir madde olup olmadığına bakmakta fayda var.

Bir diğer önemli özellik de NIF bünyesinde yılda en fazla 20 gün yurtdışında alan çalışması yapabilirsiniz. Alan çalışması ve proje teklifini-bütçenizi bunu dikkate alarak hesaplamalısınız.

NIF bittiğinde sizinle işi bitmiyor. Kitap basımı hakkı bunun bir örneği. Aynı zamanda yılda 6 bin poundluk araştırma ödeneği başvurusu hakkınız var. Buna da başvurabilirsiniz.

 

Araştırma-Ders Verme

Bu konuya özel bir başlık açma ihtiyacı duyuyorum. NIF bir araştırma programı ve sizden araştırma yapmanız bekleniyor. İş tanımınızda ders verme yer almıyor, bu nedenle geldiğinizde ders veremiyorsunuz.

Ancak önce departmanınızın, ardından üniversitenin ve British Academy’nin onayı ile İç İşleri Bakanlığına (Home Office) üniversiteniz başvurup iş tanımınıza “teaching” ekleyebilir. Bunun için biraz ısrarcı olmanız gerekiyor, BA yetkilileri bu talebe gayet olumlu bakıyor ve hemen istenilen belgeyi iletiyor. Benim ders vermeyi ekletmem yaklaşık 3 ayımı aldı, özellikle İnsan Kaynaklarındaki çalışanları ikna etmek zor olabiliyor. Bu sayede haftada 20 saat NIF projesi dışında çalışma hakkı kapsamında ders verebilirsiniz.

Ders vermek deneyim açısından önemli. NIF sonrasında iş başvurularınızda yardımcı olacaktır. Ayrıca ders başına gelir de elde ediyorsunuz, bu da başka bir avantajı.